Cách ?ây m?y n?m, chúng tôi c̣n là m?t l? h?c sinh ? tr? m?t c?n gác t?i Hà N?i. M?t bu?i t?i th? b?y tr?i m?a, chúng tôi ng?i nói chuy?n ?oán ??n cách ch?t c?a m?i ng??i sau này.
Phát nói m?t cách khôi hài:
- Ch?c ch?n r?ng mau hay lâu ?ây tôi c?ng thua m?t tr?n oanh li?t v?i m?y ??o quân vi trùng lao ?ă m?t n?m nay ?i d?o trong ph?i tôi.
- Tôi có th? tin ? b?nh ?au ru?t c?a ḿnh.
Sau l?i ư, ??n tôi.
Thanh, h?a s? nói:
- Tôi ch?t v́ ?àn bà.
H? c??i:
- Th?t không?
Thanh ng?ng m?t lúc r?i thong th?:
- Không, tôi s? găy ?? v́ ngh? thu?t.
S? s?ng và cu?c ??i ??a chúng tôi v? m?t n?i xa khác nhau. N?m n?m sau, tôi g?p Nam, C? nhân lu?t ? Sài G̣n. Nam r? tôi cùng ?i ?n c?m t?i. Khi tôi t? ư h?i th?m các b?n c? c̣n ? Hà N?i, th́ Nam nói:
- Bây gi? h? không c̣n ?? h?t ?âu!
- T?i sao th??
- M?y ng??i ??u theo ?úng l?i bàn ?oán tr??c c?a h?. Anh c̣n nh? bu?i t?i chúng ta nói ??n cách ch?t c?a m?i ng??i sau này?
- Ph?i, nh? l?m. N?a n?m sau ?ó tôi v? ?ây, r?i trôi d?t kh?p n?i ??n nay g?p anh.
- à, Phát là ng??i ?i tr??c, sáu tháng sau, h?n ch?t lúc g?n k? thi.
- Chúng ta c? th?y là sáu - ba ??a ??u ?i theo m?i cách ch?t riêng. ư th́ l? t?t nhiên v́ b?nh ?au ru?t. T? th́ v? năo v́ quá tr?y l?c. Th?n ch?t c?ng chi?u theo ư mu?n c?a ng??i ??y ch?!
- C̣n Thanh h?a s? th́ th? nào?
- Thanh ?ă theo ?úng l?i h?n h?t trong b?n chúng ta. H?n g?y ?? v́ ?àn bà và ngh? thu?t.
- H?n ch?t v́ ?àn bà?
- ?ă m?y tháng nay Thanh ? trong nhà th??ng ?iên, thu?c vào h?ng không ch?a ???c. Ng??i thi?u n? làm ki?u m?u c?a Thanh tan ra v́ khoái l?c, d??i nh?ng cái hôn n?ng cháy c?a h?n r?i b?c lên năo làm cho h?n thành ?iên.
- Tôi t??ng Nam nên khôi hài m?t lúc khác th́ h?n.
- Không, tôi có khôi hài ?âu, s? th?t là th?. Nam kh?y tàn thu?c, g?i thêm m?t c?c r??u r?i nói:
- Câu chuy?n tóm t?t nh? tôi ?ă nói v?i anh: m?t thi?u n? tr?, ??p ch?ng hai ngh́n tu?i, mà Thanh v? r?i yêu, tan ra v́ khoái l?c trong lúc Thanh âu y?m. V́ th? mà Thanh tr? nên ?iên. H?t! Nh?ng n?u mu?n rơ ràng, tôi có th? k? l?i cho anh nghe.
R?i Nam thong th? ti?p theo:
- Lúc anh t? giă Hà N?i, b?n tháng sau Thanh ??n v? cho "C? vi?n á ?ông". T́m m?t h?a s? chuyên v? l?i ph??ng ?ông nh? Thanh không ph?i d? dàng. Thanh là m?t thiên tài và c?ng v́ th? m?i ??a h?n vào nhà ?iên.
?? ?y viên h?i tr??ng "C? vi?n á ?ông" có mua ???c m?t th? ?? c? r?t quư, ? mi?n b?c á châu, không th? ??nh giá ???c là bao nhiêu, v́ trên m?t ??t này ch?ng có m?t v?t th? hai nh? th?. ?ó là m?t kh?i n??c ?á l?n, ?ă m?y ngh́n n?m nay ??ng m?t ng??i ??p c̣n gi? ???c thân th? nguyên v?n n?m trong ?ó.
Vi?c ch? "Ng??i ??p ?ông ph??ng" v? r?t khó kh?n. Cái pḥng làm ch? ? cho ng??i ?àn bà l?i khác l? l?m. M?t ṭa nhà hai m??i th??c b? cao, b?n m??i th??c b? ngang và khá dài. "C? vi?n á ?ông" mu?n gi? ???c v? ??c bi?t, cho "Ng??i ??p ?ông ph??ng" ? m?t c?n pḥng xây d??i ??t, c? m?t tháp n??c ?á, mà nh? các máy, khí h?u ? ?ây luôn luôn giá l?nh. Hai l?p c?a s?t ph? n??c ?á phía trong ng?n cách m?t gian pḥng ?m áp ? ngoài. ánh ?èn khí ??t r?t khôn khéo chi?u sáng cái tháp mùa ?ông.
Ai mu?n vào xem "Ng??i ??p ?ông ph??ng" th́ ph?i có gi?y phép c?a viên h?i tr??ng "C? vi?n á ?ông". Th? r?i m?t ng??i ??n, và s? g?p g? này tai h?i cho c? hai.
Thanh là ng??i ?ă ???c ch?ng ki?n lúc r??c ng??i ??p ??n. Nhân d?p này, có ng??i ch?p vài t?m h́nh v? cu?c ?ón ti?p, nh?ng h? h?ng g?n h?t, v́ t?ng n??c ?á ph?n ánh sáng, m?t ng??i ?àn bà b? thay ??i, nh? ? trong m?t t?m kính trá d?ng. B?i th? viên h?i tr??ng nh? Thanh v? nàng ?? g?i b?c tranh ?y qua tr??ng Bác C? Pháp. Thanh nh?n l?i.
Th? r?i m?t s? d? th??ng ?i qua tâm trí Thanh. V? sau các ng??i canh gi? nhà n??c ?á nói r?ng lúc ??u h? không th?y ǵ l? trong các c? ch? c?a Thanh, nh?ng m?y ngày cu?i cùng ph?i ?? ư v́ th?y có khi h?a s? ng?i yên hàng gi?, m?t ch?m chú vào ng??i ??p, không v? m?t nét. M?t hôm l?nh, tay c?m bút h?a run, Thanh thôi, và c?ng v? xong m?t b?c ch?a chan tài ngh?.
Trong m?y ngày tr??c khi thôi v?, Thanh nói v?i m?y ng??i canh gi? ra ? pḥng tr??c. Ban ??u h? không l?y làm l? và cho là ḷng t? t? c?a h?a s? mu?n ???c ? gian ngoài ?m áp h?n là g?n kh?i n??c ?á l?nh l?o. Thanh c̣n cho h? ti?n riêng ?? h? m?c yên m?t ḿnh h?a s?. Hai l?n, ? c?n pḥng tr??c, h? nghe ti?ng nói trong gian pḥng n??c ?á, và nh?n ra là gi?ng c?a Thanh.
V? ?? này, m?t hôm Thanh nói chuy?n cùng viên h?i tr??ng m??n các th́a khoá trong gian pḥng ?? ng??i ??p. Thanh mu?n v? m?t b?c tranh l?n v? nàng và c?n ph?i ???c luôn luôn t? do vô ra. Theo tr??ng h?p khác th́ Thanh ?ă ???c nh?n l?i, nh?ng trong lúc ?y, c? ch? c?a Thanh và cách yêu c?u có v? khác th??ng làm cho viên h?i tr??ng nghi nan li?n t? ch?i m?t cách l?ch thi?p. Thanh run ng??i lên, nói vài câu vô ngh?a r?i v?i vă ra ngoài, không chào n?a. L? t?t nhiên thái ?? l? lùng ?y làm cho viên h?i tr??ng thêm nghi ng?. Ông ta b?o cùng nh?ng ng??i canh gi? "C? vi?n á ?ông" không ???c ?? m?t ng??i nào vào gian pḥng n??c ?á n?u ch?ng có gi?y phép có ch? kư c?a ông ta.
Sau ?ó có tin ? C? vi?n r?ng có ng??i ??nh ?ánh ?u?i tên canh gác ?? vào trong tháp n??c ?á. Ng??i ?y không ai khác h?n là Thanh. Ông h?i tr??ng hay tin, t́m ??n nhà Thanh g?p lúc Thanh ?ang ng?i tr??c ?? v?, m?t úp trong hai tay. Th?y khó c?t ngh?a v? vi?c ?ă x?y ra, Thanh l? phép m?i viên h?i tr??ng ?i ngay kh?i c?n pḥng mà Thanh là ch? nhân. Th?y h?a s? có v? k? d?, ông nhún vai ra v? và ??t thêm ba ?ng khóa bí m?t ? c?a pḥng "Ng??i ??p ?ông ph??ng" và gi? ch́a khóa trong t? s?t ? bu?ng gi?y riêng. Trong ba tháng, không có s? ǵ x?y ra. M?i tu?n hai l?n viên h?i tr??ng cùng hai ng??i canh gi? coi v? các máy l?nh t? ḿnh vào th?m ng??i ??p.
M?i ngày, Thanh vào pḥng h?a nh?ng không làm vi?c n?a, n??c thu?c khô l?i, bút v? b?a băi không r?a. Có lúc, Thanh ng?i hàng gi? tr??c giá v? hay là ?i lui t?i luôn trong pḥng không ngh?. Cách n?a tháng, m?t bu?i khuya, tôi g?p Thanh trong m?t ti?m cà phê bán sáng ?êm. L?nh lùng b? ph?, Thanh b?t tay tôi, ch? nói m?t câu:
- Tôi m?i bán ba b?c tranh cho m?t ng??i Pháp ???c g?n m?t ngàn ??ng.
R?i im l?ng ng?i nh́n tách cà phê ??m ?en cho ??n lúc tr?i h?ng sáng, Thanh ??ng d?y nh́n tôi c??i g??ng ??y c? bu?n r?u ra v?.
V?ng Thanh khá lâu, m?t hôm tôi ??c th?y trên báo r?ng Thanh và ??ng lơa, m?t ng??i th? khóa, và tên canh gi? "C? vi?n á ?ông" b? truy t?. Ng??i th? khóa có ti?n án tr?n thoát; tên canh gi? b? b?t thú nh?n h?t: Thanh n?n n? n?u h?n ng? yên trong ?êm phiên gác th́ s? cho m?t tr?m ??ng. ???c món ti?n l?n h?n nh?n l?i. Lúc chín gi? t?i Thanh ??n C? vi?n v?i m?t ng??i th? khóa, tên canh gi? m? c?a cho hai ng??i vào pḥng gi?y c?a viên h?i tr??ng.
Tên th? khóa m? c?a vào, r?i ?em ra th? ?? các ki?u th́a khóa ?? m? t? s?t. H?n không ph?i khó nh?c l?m, v́ ?ng khóa t? s?t làm theo m?t ki?u x?a, Thanh l?y m?y cái th́a khóa ?? trong ?ó và ?óng l?i. R?i c? ba ng??i vào trong C? vi?n m? các ?ng khóa bí m?t ? ṭa n??c ?á ?? vào v?n pḥng tr??c.
Thanh b?o tên canh gi? ??t c?i ? ḷ s??i cho ???c ?m áp r?i bày thu?c màu và ?? v? ?em theo. Thanh ??a cho tên canh gi? s? ti?n ?ă h?n và cho tên th? khóa ba ch?c r?i b?o ?i ra ?? yên m?t ḿnh Thanh. Hai ??a ra u?ng r??u m?ng ???c món ti?n l?n, r?i ng??i th? khóa ?i, tên canh gi? ng? ra ng? cho ??n sáng.
T́nh c? ngày sau l?i g?p hôm viên h?i tr??ng ??n th?m ng??i ??p. Th?y cánh c?a s?t khóa ? trong, ông cho t́m m?t ng??i th? khóa và báo tin cùng s? c?nh sát. Sau m?t gi? phá, c?y, cái c?a s?t n?ng r?i r?m xu?ng trong gian pḥng ngoài. M?t mùi th?i ghê g?m h?t vào m?t b?t h? mu?n nhào lui, long óc. Viên h?i tr??ng b?t m?i b?ng kh?n tay, ch?y vào th́ th?y kh?i n??c ?á ?ă tan v? và ? phía gi?a, ng??i ??p bi?n m?t.
Th́nh ĺnh trong góc, m?t gi?ng r?n r?, than văn nghe nh? không ph?i là ti?ng c?a ng??i. Thanh ?ang c?a qu?y trong ??ng n??c ?á b? ??p l?nh ??n n?a ng??i. M?t và hai tay ??y máu, ḿnh m?c s? mi và qu?n áo rách h?. Hai con m?t c?a Thanh nh? ĺa ra kh?i s? d?a, n??c b?t ch?y ??y c? mi?ng. Ng??i ta ?em Thanh ra kh?i n?i này r?t khó kh?n. Tr? l?i cho nh?ng câu h?i, Thanh ch? l?p c?p nói không ?âu. Khi mu?n ??a Thanh ra c?n pḥng tr??c th́ h?n la hét và vùng v?y ch?ng c? l?i. B?n ng??i ph?i gi? l?y Thanh nh?ng lúc ?em ra g?n c?a phía ngoài th́ h?n gi?t thoát ???c, v?i m?t ti?ng hét ghê g?m r?i ch?y vào m?t góc trong xa. M?t s? giày ṿ ?iên cu?ng ??a l?i cho cái thân h́nh ?ă giá c?ng m?t s?c m?nh l? th??ng khi?n nh?ng ng??i canh gác ph?i b?t trói chân tay Thanh l?i, khiêng ?i nh? m?t con v?t. Ra ??n tr??c c?a Thanh c̣n c? g? thoát ra v?i m?t ti?ng kêu rùng r?n, r?i r?i xu?ng ??t, ??u g?i trên m?t t?ng n??c ?á, b?t t?nh.
Ng??i ta m?i ch? Thanh vào nhà th??ng và ? ?ây, cách ba tháng sau, ??a vào nhà ?iên. Tôi có ??n th?m Thanh m?t l?n trông th?m h?i quá. Hai l? tai và bàn tay m?t c?ng giá l?i, ?? m??i l?m phút, th́ m?t c?n ho d? d?i làm run r?y c? ḿnh Thanh. Sau m?t ?êm ghê r?n trong gian pḥng n??c ?á, Thanh ch?ng có m?t lúc yên. M?t c?n mê s?ng ghê g?m giày ṿ h?n c? ngày l?n ?êm.
Tôi sôi n?i gi?c Nam.
- Nh?ng mà trong ?êm ?ó t?i "C? vi?n á ?ông" ?ă x?y ra nh?ng ǵ?
- Tôi ?ă h?t s?c chú ư, thu nh?t ??n nh?ng tài li?u g?n nh? vô ích ?? ?i t?i s? hi?u bi?t rơ ràng. Tôi s?c s?o nh?ng tranh v?, các h?c bàn c?a Thanh; ? ?ây, m?t nét v?, ch? kia m?t hàng ch?, c?t ngh?a cho tôi bi?t th?u nh?ng dây t? t??ng, nh?ng gi?c m? c?a Thanh. Có l? tôi ph?i ngh? ra nhi?u tr??ng h?p n?a, nh?ng tôi ch?c không ??n n?i ph?i l?m.
Nguy?n Thanh là m?t ng??i khác th??ng. Thanh ?i trên cu?c ??i v?i m?t gi?c m? trong tâm h?n. ??i v?i Thanh cái ǵ r?i c?ng ra tro b?i trong nháy m?t, cái xác con chó ch?t th?i tha bên ???ng c?ng nh? h́nh ?nh ng??i ?àn bà ??p nh?t b?ng x??ng b?ng th?t. Thanh mu?n s? không bao gi? có th?c hi?n. Ph?i có m?t cái ??p n?a, ??ng trên c? th?i gian và không gian: s? b?t di?t.
Và s? vô v?ng ?y ?ă thành s? th?t: nhà ngh? s? ?ă t́m ???c nàng b?t di?t, "Ng??i ??p ?ông ph??ng" - M?t ng??i ?àn bà ??p, ?ă s?ng m?y ngàn n?m tr??c ?ây ? m?t góc tr?i á ??n làm ki?u m?u cho Thanh. Nàng ?ă ??t ḿnh n?m trên s?c m?nh c?a th?i gian ?? g?p Thanh. Nàng ?ă ch?t. Nh?ng c?n ǵ? Thanh nói th?, d?u nàng ch?t ?i r?i, sao Thanh l?i không có th? yêu? Ng??i x?a ?ă yêu m?t pho t??ng ?á và pho t??ng ?ă c?m ??ng hóa ra ng??i. Ng??i ??p ph??ng ?ông ?ă th?ng ???c s?c m?nh c?a th?i gian trong khi loài ng??i tiêu tan tr? v? v?i cát b?i. Nhà ngh? s? theo ?u?i s? b?t t? li?n ôm ?p l?y s? phi th??ng ?y.
C? m?i l?n Thanh ??n ? C? vi?n ?? v? ng??i ??p, th́ trong h?n càng in sâu b?c tranh t??ng tr?ng s? th?ng l?i c?a s?c ??p trên th?i gian. Và b?i ?ây, trí t??ng ?iên cu?ng c?a nhà ngh? s? ?ă n?y n? ra cái hoa ??p nh?t mà không bao gi? m?t ng??i tr?n gian nào ???c h??ng: ái t́nh và Ngh? thu?t ḥa nh?p ??i ??i. Nh?ng mà không ph?i Thanh v? ng??i yêu ? trong kh?i óc ?á. Nàng ph?i ???c t? do n?m ? g?n chàng. D??i chân nàng th?i gian gi?t h?i b?t l?c qu? tr??c nhan s?c th?ng th?.
ư ngh? ?em nàng ra kh?i kh?i n??c ?á ?n sâu trong tâm h?n Thanh và nh?ng s? khó kh?n ph?i g?p ch? làm cho Thanh thêm b?ng b?t mu?n ?i ngay ??n ??nh t??ng. V?i s? ti?n ?ă bán ???c m?y b?c tranh, Thanh ??a cho tên canh gi? và ng??i th? khóa, Thanh có th? th?c hi?n ???c ư mu?n. Trong th?i k? viên h?i tr??ng c?m không cho Thanh vào C? vi?n, s? ??c mu?n g?n ng??i ??p càng sôi n?i trong ??u óc Thanh. Và chàng ?ă t́m ??n "Ng??i ??p ?ông ph??ng".
Trong kh?i n??c ?á, nàng nh? mu?n ?i ra v?i Thanh. Hai m?t ng??i ??p nh? ch?m chú nh́n Thanh, bàn tay nàng nh? ra d?u tr??c s? m? lo?n c?a Thanh.
Chàng rút cái ŕu nh? ?em theo trong túi ra b?t ??u làm vi?c.
Nh?ng v?i m?t v?t nh? nh? th? không ph?i là d? dàng, Thanh ?ă ph?i làm vi?c r?t lâu. T?ng lúc ng??i ??p nh? thúc gi?c chàng v?i ?ôi m?t xanh bi?c.
- G?ng lên, ng??i yêu c?a em! Ch? trong ch?c lát là em s? ? trong tay anh!
B?n b? n??c ?á v? v?t ra t?ng m?ng. Thanh phá măi, và b?ng ???c ng??i ??p ra ? pḥng ngoài ?m áp và ti?ng n? trong ḷ s??i nh? hát m?t ?i?u nh?c l? lùng.
Nh? nhàng, Thanh ??t nàng trên gh? dài r?i b?t ??u v?. V?i m?t s? sôi n?i d? th??ng, m?t c?m h?ng k? l?, Thanh ??t h?t thiên tài vào tác ph?m c?a ḿnh. Trong khi ?y, l?a ? ḷ s??i cháy r?c làm không khí trong pḥng tr? nên nóng b?c. M? hôi nh? gi?t ? trán, Thanh t??ng là s? kích thích c?a linh h?ng ?ă làm cho chàng nóng n?y nên c?i áo ngoài ra m?c s? mi ?? v?.
Có ph?i môi nàng ?ă c? ??ng không? Thanh ch?m chú nh́n nàng, môi d??i c?a ng??i ??p nh? thoáng m?t nét c??i. Thanh d?i m?t t??ng ḿnh l?m l?c. Nh?ng tay nàng se s? c? ??ng nh? t? d?u cho Thanh l?i. Thanh v?t bút v? v?i vàng ??n bên nàng. Chàng qu? xu?ng, n?m l?y bàn tay xinh ??p in m?y làn gân xanh nh?t Nàng ?? yên cho Thanh. Chàng ?p vào bàn tay, ng?ng ??u lên nh́n r?i ng? ḿnh vào ḷng nàng, nh?m m?t hôn má, môi, c?, làn ng?c tr?ng nơn nà.
Xác th?t tan r?a, hôi n?ng n?c dính vào ng??i Thanh. Chàng lùi vài b??c. Nh?ng nét ??p m?t d?n... M?t mùi th?i ghê g?m, không th? ch?u n?i l?n át Thanh và theo h?i nóng c?a l?a càng t?ng thêm. Xác ng??i ?àn bà ??p ch?y ra. Tr??c m?t Thanh, m?t c?nh t??ng kh?ng khi?p ?i sâu vào trí năo chàng: th?i gian, cái v? ??i tàn ác tr? thù.
Thanh mu?n tr?n thoát, ch?y ra c?a... nh?ng th́a khóa ?âu? Trong lúc ?y, Thanh không c̣n lư trí n?a. Chàng ?ánh ??u ??n ch?y máu, nh?ng c?a s?t v?n ?óng ch?t. Và c? m?i lúc c?nh rùng r?n càng t?ng thêm. Thanh c?m th?y mùi th?t r?a nát b?u c?n l?y m?i, mi?ng chàng. Thanh hét lên nh? m?t con v?t b? c?n h?ng, chàng ?âm ḿnh vào trong pḥng n??c ?á r?i ng?i yên trong m?t góc m?c cho s? h?i h?n ṿ xé, ?ay nghi?n.
Và ?ây, ta th?y con ng??i bé nh? r? d?i t??ng có th? giăy ??p th?i gian ? d??i chân.
